
Słonina to podskórna tkanka tłuszczowa świni, zdejmowana głównie z grzbietu. Od boczku różni ją brak przerostów mięsa, a od smalcu to, że jest płatem tłuszczu, a nie tłuszczem wytopionym.
Sprzedaje się ją surową, soloną, wędzoną albo dojrzewającą, a ten sam tłuszcz z grzbietu zmienia smak i konsystencję zależnie od obróbki. W sklepie internetowym Podlaskie Wyroby kupisz słoninę z Podlasia, słoninę dojrzewającą w plastrach i smalec ze skwarkami.
Z czego jest słonina i z jakiej części świni pochodzi
Najgrubsza warstwa biegnie wzdłuż kręgosłupa, od karku do zadu, i daje zwarte płaty, które kroją się w równe plastry. Tłuszcz z boków jest cieńszy i przerośnięty mięsem, więc bliżej mu do boczku.
Nazwa pochodzi od słowa „słony”, bo słoninę solono, żeby przetrwała miesiące bez chłodzenia. Z krowy słoniny nie ma: tłuszcz wołowy nazywa się łojem, na zimno się kruszy, topi się w wyższej temperaturze niż wieprzowy i ma posmak wołowiny.
Słonina a smalec, boczek, sadło i podgardle
Wszystkie te wyroby powstają z tłuszczu wieprzowego, ale z innych miejsc tuszy albo w innej postaci.
| Wyrób | Z czego jest | Wygląd | Zastosowanie |
|---|---|---|---|
| Słonina | tłuszcz podskórny z grzbietu | biały, zwarty płat, często ze skórą | plastry na chleb, skwarki, szpikowanie mięsa |
| Boczek | brzuch świni, tłuszcz przerośnięty mięsem | białe i różowe warstwy na przemian | kanapki, smażenie, bigos |
| Sadło | tłuszcz z jamy brzusznej, z okolic nerek | twardy, kruchy, łuszczący się | wytapianie na delikatny smalec |
| Podgardle | tłuszcz z pasmami mięsa spod szczęki | luźny, przerośnięty | smalec ze skwarkami, kaszanka, bigos |
| Smalec | wytopiony tłuszcz wieprzowy | biały, smarowny | smarowanie pieczywa, smażenie |
Ze słoniny wytopisz smalec, a ze smalcu słoniny już nie odtworzysz, bo słonina jest surowcem albo wędliną, a smalec przetworem. W składzie naszego smalcu ze skwarkami 200g są podgardle wieprzowe, cebula, majeranek, sól i pieprz. Pasma mięsa w podgardlu dają po wytopieniu skwarki, których z samej słoniny wyszłoby mniej.

Słonina surowa, solona, wędzona i dojrzewająca
Surowa jest twarda w chłodzie i neutralna w smaku, więc topisz ją albo szpikujesz nią mięso. Solona jest jędrna i słona, wędzona na zimno zwarta i dymna, a obie kroisz w plastry na chleb albo na skwarki. Dojrzewająca, kremowa i łagodna, najlepiej smakuje w cienkich plastrach na ciepłym pieczywie. Szerzej o każdym rodzaju piszemy w poradniku jak wybrać, kroić i podawać słoninę.
Sól wyciąga z tłuszczu wodę, więc słonina twardnieje i psuje się wolniej niż świeża. Przy wędzeniu na zimno tłuszcz się nie topi, a nabiera aromatu i trwałości.
Naszą słoninę wieprzową dojrzewającą w plastrach dostajesz już pokrojoną, więc nie potrzebujesz ostrego noża ani wprawy. Tłuszcz świń rasy iberyjskiej, zwłaszcza tuczonych żołędziami, ma więcej kwasu oleinowego niż tłuszcz typowych tuczników, co pokazało m.in. badanie opublikowane w czasopiśmie Animal. Dlatego słonina iberyjska mięknie w niższej temperaturze i rozpływa się na języku.
Po czym poznać dobrą słoninę
Tłuszcz jełczeje pod wpływem powietrza i światła, więc dobrą słoninę poznasz po kilku cechach:
- Przekrój jest biały lub kremowy. Żółte brzegi oznaczają utlenianie i zwykle gorzki posmak, a złotawa skórka na słoninie wędzonej to ślad dymu.
- Zapach jest czysty, dymny albo ziołowy. Ostra woń starego oleju zdradza zjełczały tłuszcz.
- Kawałek z lodówki jest zwarty i sprężysty, a mazisty był przechowywany za ciepło.
- Gruba warstwa mięsa oznacza wyrób bliższy boczkowi.
Jak kroić i podawać słoninę na zimno
Krój ją prosto z lodówki, bo zimny tłuszcz tnie się czysto, a ciepły maże się po nożu. Odkrój skórę i tnij w poprzek płata jak najcieniej: gruby plaster jest gumowaty, cienki na ciepłej grzance mięknie w kilka sekund. Podawaj na razowym chlebie żytnim z cebulą albo czosnkiem, a obok połóż ogórka kiszonego lub kiszoną kapustę, bo kwas i ostrość równoważą tłuszcz.
Słonina w kuchni na ciepło
Na skwarki pokrój słoninę w półcentymetrową kostkę, połóż na zimnej patelni i wytapiaj na małym ogniu. Na mocnym kostki przypalają się z zewnątrz, zanim środek odda tłuszcz, a okrasa robi się gorzka. Skwarki z wędzonej słoniny pasują do pierogów, kartaczy i babki ziemniaczanej.
Udziec z jelenia czy sarny ma tak mało tłuszczu, że łatwo go wysuszyć w piekarniku. Słupki słoniny w nacięciach albo plastry na wierzchu topią się podczas pieczenia i natłuszczają mięso.

Słonina z Podlasia na pierwszy zakup
Solona i wędzona dobrze sprawdza się na chlebie i na patelni, więc od niej najłatwiej zacząć. Słonina z Podlasia jest ręcznie formowana, solona na sucho z czosnkiem, pieprzem i jałowcem, a potem wędzona na zimno dymem olchowo-bukowym. Wysyłamy ją w kawałkach do 400 g, czyli w sam raz na kilka kolacji i patelnię skwarek.
Najczęściej zadawane pytania
Czy smalec i słonina to to samo?
Nie, smalec to wytopiony tłuszcz wieprzowy, a słonina to płat tłuszczu podskórnego z grzbietu. Słoninę jesz w plastrach albo smażysz na skwarki, smalec smarujesz na chleb. Smalec robi się ze słoniny, sadła lub podgardla.
Czy jedzenie słoniny jest zdrowe?
W diecie słonina mieści się jako dodatek jedzony w małych porcjach, bo jest niemal czystym tłuszczem i zawiera sporo soli. Około połowy jej tłuszczu to kwasy jednonienasycone, głównie oleinowy, ale reszta to w dużej mierze nasycone kwasy tłuszczowe, których spożycie zaleca się ograniczać. Udowodnionych właściwości leczniczych słonina nie ma, a przy nadciśnieniu trzeba uważać na sól.
Co jest zdrowsze: masło czy smalec?
W samym tłuszczu masło ma więcej kwasów nasyconych niż smalec, ale 100 g smalcu dostarcza więcej kalorii, bo masło zawiera wodę. Do smażenia lepszy jest smalec, ponieważ nie ma białek mleka, które w maśle przypalają się w wysokiej temperaturze.
Na co dobra jest słonina?
Kroisz ją na kanapki z razowym chlebem, wytapiasz na skwarki do pierogów i szpikujesz nią chudą dziczyznę.
Dlaczego słonina się nie topi?
Tłuszcz w słoninie jest zamknięty w komórkach spiętych tkanką łączną i wypływa dopiero wtedy, gdy ciepło je rozsadzi. Duże kawałki wytapiają się długo, a drobna kostka na małym ogniu oddaje tłuszcz równo. W temperaturze pokojowej zwykła słonina zostaje stała, a iberyjska mięknie szybciej, bo ma więcej kwasu oleinowego.
Jak długo można przechowywać słoninę?
Słonina z Podlasia zachowuje przydatność przez 18-21 dni, a słonina dojrzewająca w plastrach przez 30 dni. Otwarte plastry dojrzewającej trzymaj w lodówce i zjedz w ciągu 5 dni. Kawałek owinięty w papier lub lnianą ściereczkę przechowuje się lepiej niż w folii, bo szczelna folia zatrzymuje wilgoć, na powierzchni zbiera się woda, a tłuszcz szybciej przejmuje obce zapachy. Słoninę możesz też zamrozić na 3-6 miesięcy. Smalec ze skwarkami zjadasz w ciągu 10 dni i trzymasz w temperaturze od 4 do 8°C.
Ile kosztuje kilogram słoniny?
Cena kilograma zależy od rodzaju: najtańsza jest surowa słonina od rzeźnika, droższe są solona, wędzona i dojrzewająca, bo wymagają czasu i obróbki. U nas Słonina z Podlasia kosztuje 39 zł za kilogram, a dokładna cena zależy od wagi kawałka, który waży do 400 g. Cenę słoniny dojrzewającej w plastrach sprawdzisz na stronie produktu.